Algemeen

Voor u ligt de programmabegroting van de gemeente Vlissingen voor het jaar 2026. In deze begroting staan alle plannen met de inkomsten en uitgaven. 

We presenteren opnieuw een sluitende begroting. Dankzij onze inzet en keuzes in de afgelopen jaren geven we in 2026 niet meer geld uit dan er binnenkomt. Dit is een belangrijke stap richting het einde van de artikel 12-status, waar we sinds 2015 onder vallen. Dat we nu voor het tweede jaar op rij een sluitende begroting hebben, is een positief teken. Toch blijft het een uitdaging om een financieel stabiele gemeente te worden. Dat blijkt ook uit ons weerstandsvermogen, dat nog niet op het gewenste niveau is. We hebben niet voldoende geld om onze risico's en andere mogelijke tegenvallers op te vangen. De komende jaren blijft het daarom belangrijk om onze algemene reserve verder te versterken.

We krijgen de komende jaren meer geld binnen dan nodig is om alle kosten te betalen. We gebruiken deze positieve begrotingssaldi dan ook om de algemene reserve aan te vullen. Zo bouwen we aan een buffer voor financiële tegenvallers. Dit zorgt voor een meerjarig sluitend begrotingsbeeld. Begin 2025 heeft de artikel 12-inspecteur geadviseerd om de artikel 12-status per 31 december 2024 te beëindigen. De gemeenteraad heeft hierop een reactie gegeven. Op het moment dat deze begroting werd opgesteld, hadden de fondsbeheerders het besluit nog niet genomen. Het besluit heeft vooral invloed op onze vermogenspositie.

In maart 2026 zijn er verkiezingen voor de gemeenteraad. Daarna komt er een nieuw college van burgemeester en wethouders. Een nieuwe coalitie kan andere keuzes maken. De begroting 2026 is dan een belangrijk uitgangspunt. In deze begroting werken we dan ook voor het laatste jaar aan de doelen uit het coalitieakkoord 2022-2026: ‘Samen kunnen we meer’.

We willen een fijne, veilige en gezonde leefomgeving zodat de gemeente Vlissingen aantrekkelijk blijft voor iedereen. We investeren op een breed palet aan preventieve (sociale) en repressieve (veiligheid) initiatieven en willen dit intensiveren op basis van een praktisch- en/of wetenschappelijk bewezen kader dat past bij de aard en omvang van Vlissingen. Onder andere gaat het dan om het voorkomen en aanpakken van jeugdoverlast, betere bereikbaarheid per fiets en maatregelen gericht op duurzaamheid. Belangrijke projecten zijn het Scheldekwartier, de Kenniswerf en het Stationsgebied. Ook bouwen we aan verschillende woonprojecten met een gevarieerd woningaanbod en we zorgen voor een aantrekkelijk toeristisch en cultureel aanbod voor inwoners, ondernemers en bezoekers.

We werken aan een betere leefbaarheid onder andere door het mooier maken van de winkelstraten, uitgangspunten van de evenementenvisie te verankeren in ons beleid en het verstevigen van de culturele basis. We zetten ons in om samen met de ondernemers de binnenstad veilig, groen, levendig en sfeervol te houden.

Een goede leefomgeving betekent ook dat we aandacht moeten besteden aan de sociale kant van onze gemeente. Vlissingen scoort hoog op verschillende sociale problematieken. Er is bijvoorbeeld veel zorg nodig en er is relatief veel armoede. Meer huishoudens dan gemiddeld hebben problematische schulden. Dit zorgt vaak ook weer voor andere problemen zoals gezondheidsklachten. Inzet is daarom om problemen te voorkomen. We investeren in een sterke sociale basis waarin inwoners elkaar helpen en steunen en elkaar aanmoedigen om het beste uit hun leven te halen. Samen met onze partners werken we aan een toekomstbestendig sociaal domein. Een voorbeeld hiervan is de samenwerking met het medisch domein in Kerngezond Vlissingen. De proef met ergotherapie breiden we uit. We helpen mensen met een bijstandsuitkering bij het zoeken naar passend werk. We breiden de hulp bij schulden uit. Ook investeren we in het vergroten van het bereik van de minimaregeling, zodat meer mensen met een laag inkomen de ondersteuning krijgen waar ze recht op hebben.

Het budget voor het sociaal domein komt steeds meer onder druk te staan. De komende jaren voeren we de hervormingsagenda jeugd uit. Daarbij moeten we structureel ongeveer € 6 miljoen besparen. We willen dit doen door slimmer en efficiënter te werken. We werken samen, kijken naar het geheel en letten goed op de kosten. Zo kunnen we meer mensen helpen met hetzelfde budget.

We komen langzaam maar zeker in financieel rustiger vaarwater. Dat is het resultaat van jaren hard werken. Ook in 2026 kunnen we niet alles doen, maar er is wél ruimte om mooie dingen te realiseren. Samen met u maken we Vlissingen, Oost-Souburg en Ritthem weer mooier en sterker.

Wij danken iedereen die op welke manier dan ook bijdraagt aan onze mooi gemeente Vlissingen!

College van burgemeester en wethouders.

Digitale presentatie
In 2024 startten we met een nieuwe digitale rapportagetool. Deze tool maakt het makkelijker om informatie te presenteren en te delen. Vanaf nu is de digitale versie van de begroting het uitgangspunt. De vormgeving van de begroting hebben we hierop aangepast. Je vindt deze digitale begroting op: https://vlissingen.begrotingsapp.nl/

Begrijpbare begroting
De gemeenteraad van Vlissingen wil de kwaliteit van de documenten voor planning en control verbeteren. De documenten moeten korter en duidelijker worden. Ze moeten het bestuur helpen om zich te richten op de hoofdlijnen. Ook moeten ze begrijpelijk zijn voor iedereen die ze gebruikt.
In 2023 is een nieuwe manier van presenteren afgesproken. Dit is gedaan met hulp van de Argumentenfabriek. De bedoeling is: minder tekst en meer visuele ondersteuning, zoals tabellen, grafieken of schema’s.
Niet alle onderdelen van het werk van de gemeente staan in de documenten. De focus ligt op belangrijke thema’s en op het bereiken van maatschappelijke doelen.
We geven niet per thema aan wat de kosten en opbrengsten zijn. Die staan in het overzicht ‘Wat mag het kosten?’, per programma. In het hoofdstuk Financiële begroting staan de kosten en opbrengsten per taakveld voor alle programma’s.
Bij elk thema geven we aan hoeveel invloed de gemeente heeft op het bereiken van de doelen. Dit doen we met een cijfer tussen 1 en 5:

1= Zeer klein, 2= Beperkt, 3= Redelijk, 4= Groot, 5= Zeer groot

Indeling van de Programmabegroting
Algemeen
In dit deel staat informatie over de financiële situatie van de gemeente Vlissingen. De begroting begint bij de kadernota van 3 juli 2025. Alle wijzigingen die de raad daarna heeft vastgesteld tot en met juli 2025 hebben we verwerkt.

Programma's
Hier staat het beleid van de gemeente. De programmabegroting bestaat uit vier inhoudelijke programma’s:
Leefbaarheid
Aantrekkelijke stad
Sociale samenhang
Bestuur

Daarnaast zijn er twee verplichte onderdelen:
Algemene dekkingsmiddelen
Overhead

Tot slot geven we een overzicht van de verplichte beleidsindicatoren.

Paragrafen
In dit deel staan de verplichte paragrafen volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). We lichten hier een aantal onderwerpen toe:

• Lokale heffingen
• Weerstandsvermogen en risicobeheersing
• Onderhoud kapitaalgoederen
• Financiering
• Bedrijfsvoering
• Grondbeleid
• Verbonden partijen
• Wet open overheid

Daarnaast behandelen we een aantal brede thema’s die bij meerdere programma’s horen:

• Majeure projecten
• Wind in de Zeilen
• Reserves en voorzieningen
• Taakstellingen

Financiële begroting:
Hier leggen we uit wat de kosten en opbrengsten zijn en hoe de financiële positie van de gemeente eruitziet.

Hieronder treft u een tabel aan met de analyse van de kadernota 2026 naar de programmabegroting 2026 en meerjarenramingen 2027-2029. Dit is een analyse op hoofdlijnen van de mutaties die na het opstellen van de kadernota 2026 zijn gemaakt. 

1.1    Actualiseren begroting

• Raadsbesluiten: We verwerken de raadsbesluiten t/m juli 2025.
• Personeelsbegroting: We actualiseren de personeelsbegroting. Door hogere werkgeverslasten en hogere inflatie ontstaat er een nadeel.
•  Inflatie Gr'en/ subsidies (VZG)/ materiële budgetten: Dit betreft de verwachte inflatie voor bijdragen aan Gr-en en subsidies aan stichtingen met beroepskrachten. We volgen hier de bijgestelde VZG richtlijn
• Actualiseren afschrijvingen: We hebben de planning van de investeringen geactualiseerd.
• Rente: We actualiseren de renteberekening. Hierbij hebben we geen rekening gehouden in onze liquiditeitsplanning met de extra bijdragen t/m 2028 op basis van de beschikking artikel 12.
• Parkeergarage machinefabriek: De exploitatie van de parkeergarage in de machinefabriek moet kostendekkend zijn. We dekken de exploitatieverliezen uit de reserve aanloopverliezen.

1.2    Dotatie/ onttrekking aan de voorziening 
We hebben berekend dat de afvalstoffenheffing voor 97,44% kostendekkend is. Dat betekent dat de inkomsten lager zijn dan de kosten. De inkomsten (en dus ook de tarieven) zijn verhoogd met 3,9%. Dit is het inflatiepercentage dat we eerder in de kadernota hebben genoemd. We stellen voor door een onttrekking uit de egalisatievoorziening afvalstoffenheffing het tarief met alleen het inflatiepercentage te laten stijgen. Daarnaast verwerken we een dotatie aan de voorziening Gemeentelijke rioolplan (GRP.) We hebben zonder deze extra storting meer dan 100% kostendekkendheid.

1.3    Doorschuiven opbrengsten OZB JCV:
In 2028 hadden we rekening gehouden met de opbrengsten JCV. We voorzien deze opbrengst nog niet in 2028 en in 2029

In deze programmabegroting hebben we de financiële effecten van de meicirculaire 2025 verwerkt. In onderstaand overzicht zijn de mutaties uit de meicirculaire 2025 opgenomen. Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij naar het online document van de meicirculaire 2025.

We verwerken de structurele effecten van de bestuursrapportage 2025 in de begroting 2026. 

We hebben de begrotingsanalyse afgerond. Aanleiding hiervoor waren de jaarlijkse overschotten bij de jaarrekening en het onderzoek naar de exit artikel 12 status.  De eerste resultaten van de begrotingsanalyse hebben we verwerkt in de kadernota 2025 en begroting 2025. In deze begroting verwerken we de afronding van de begrotingsanalyse.

Zoals aangegeven in de kadernota actualiseren we de begrotingen van Orionis, Wmo en jeugd en enkele overige budgetten.

a. De begroting 2026 van Orionis Walcheren leidt tot een aantal wijzigingen in onze begroting zoals eerder in de raadsnota 2671915 bekend is gemaakt. In deze programmabegroting verwerken we deze wijzigingen.

b.  In de kadernota zijn incidentele lasten voor de extra inzet schuldhulpverlening ten laste van begrotingssaldo gebracht. We stellen voor de incidentele investeringen 2026 -2028 (net als die van ergotherapie en re-integratie bij de kadernota) tlv de reserve sociaal domein te brengen en het niet benodigde bedrag in 2029 vrij te laten vallen.

c.  Correctie taakstelling plan Statushouders in verband met al begroot in primitieve begroting van 2026 van Orionis.

d. Raming van de meerjarig te ontvangen compensatie van het Rijk voor loon- en prijsstijgingen WSW. Betreft een correctie omdat in eerdere begrotingen onvoldoende rekening is gehouden met deze compensatie.

a. De OVA-prijsindex voor de Wmo is hoger vastgesteld dan eerder geraamd. Waar in maart 2025 bij de Kadernota nog werd uitgegaan van een voorlopige index van 4,2%, is in juni 2025 de definitieve index vastgesteld op 5,2%. Deze hogere prijsontwikkeling werkt structureel door in de jaren 2026 tot en 2029.

b. Het VNG-voorspelmodel laat voor het jaar 2029 hogere volume-indexen zien dan waarmee bij het opstellen van de Kadernota rekening is gehouden. Dit leidt tot een nadelige bijstelling van € 354.000 in 2029 en verder.

c. Voor 2026 is een eenmalig budget van € 200.000 opgenomen voor het inregelen van onderhoudscontracten en het vervangen van verouderde trapliften. Voor een gedeelte van de verouderde trapliften geldt dat deze bij een storing niet langer te repareren zijn. Om uitval en ongemak voor inwoners te voorkomen worden deze liften in overleg met de betrokken gebruikers vervangen. De nieuwe liften vallen vervolgens onder het bestaande onderhoudscontract.

a. De eindafrekening van de jeugdlasten over 2024 als basis voor de raming van de jeugdlasten valt hoger uit dan eerder geraamd. Dit werkt structureel door met een nadelig effect.

b. De OVA-prijsindex is vooral voor 2025 aangepast. In maart 2025 werd nog uitgegaan van een voorlopige index van 4,2 %. In juni 2025 is de definitieve index vastgesteld op 5,2 % voor 2025 wat nadelige structurele gevolgen heeft.

c. Dit betreft het effect van het herzien van de aanbesteding 2026. Na kadernota zijn de uitkomsten van het kostprijsonderzoek gedeeld waaruit naar voren komt dat het effect van de aanbesteding niet 10 % maar 5,9 % zal zijn. Dit leidt tot een voordeel en werkt structureel door in de volgende jaren.

d.  Bij de kadernota 2026 hebben we de taakstelling hervormingsagenda jeugd zoals opgelegd door het Rijk voor 60 % opgenomen omdat dit deel door de VNG als haalbaar en het restant als onzeker is beoordeeld. Inmiddels zijn op dit punt richtlijnen van de provincie en een zienswijze van de VNG bekend geworden. Op basis hiervan verhogen we de taakstelling in onze begroting naar 100 %. We doen dit vanaf 1 juli 2028 omdat we vanwege de vertraging bij onze aanbesteding geen taakstelling hervormingsagenda verwachten te kunnen realiseren in de 1e helft van 2028.

e. Vanwege de richtlijnen van de provincie en de zienswijze VNG vervalt de bij de kadernota 2026 opgenomen compensatie van het Rijk voor het onzekere deel van 40 % van de opgelegde taakstelling in 2028 en 2029 (hiertegenover staat het ophogen van de taakstelling vanaf 1 juli 2028).

f. De taakstelling Optimalisatie Toegang is gericht op ‘vermindering toestroom jeugdhulp’ door veranderingen in organisatie, gedrag en processen. Deze doelstelling overlapt met de door het Rijk opgelegde en (met inflatie vanaf 2019) verhoogde taakstelling hervormingsagenda jeugd. We achten het nog resterende deel van deze taakstelling aanvullend op de door het Rijk verhoogde taakstelling van de hervormingsagenda jeugd niet meer realistisch en stellen deze bij.

Dit betreffen enkele kleinere bijstellingen van budgetten waaronder correcties en een verlaging bij de meicirculaire 2025 van de inflatie taakstelling hervormingsagenda ten opzichte van de voorjaarsnota 2025 (zie ook bij 5. meicirculaire).

In de begroting staan verschillende investeringen in het sociaal domein. Deze investeringen zijn bedoeld voor de uitvoering van de hervormingsagenda en het (resterende) investeringsfonds. Volgens de voorgestelde doelen van de reserve sociaal domein willen we deze eenmalige kosten betalen uit deze reserve. Het gaat om kosten die bijdragen aan het verbeteren van de resultaten in het sociaal domein. 

De afgelopen jaren is er met externe inhuur veel energie gestoken in het versterken van team F&C. Dit heeft geleid tot verbetering, echter is dit nog onvoldoende structureel geborgd. Om de ingezette lijn van de afgelopen jaren te bestendigen en de afhankelijkheid van externe inhuur te verminderen is in kaart gebracht welke structurele personele inzet nodig is. Met de extra financiële adviescapaciteit wordt de ondersteuning van de raad, het college en de ambtelijke organisatie structureel geborgd.

Het programma voor de trainees wordt voor 2 jaar uitgebreid met 1 fte. Hiermee wordt voorgesorteerd op pensioenuitstroom binnen de organisatie.

De gemeente Vlissingen wil de cao-norm van een 36-urige werkweek gaan naleven voor haar buitendienstmedewerkers van Stadsbeheer. Deze medewerkers werken momenteel 40 uur per week, waardoor zij structureel extra uren opbouwen. Het planbare werk (zoals markt- en evenementenschoonmaak) moet opnieuw worden ingericht.   We stellen voor het scenario Efficiëntere bedrijfsvoering met flexibele schil uit te voeren. In dit scenario wordt gezocht naar een optimalisatie van interne werkprocessen en een slimmere inzet van capaciteit. Door prioriteiten scherper te stellen en werkprocessen efficiënter in te richten, kan het benodigde werk grotendeels intern worden opgevangen. Tijdens piekmomenten kan een flexibele schil van tijdelijke krachten worden ingezet. De eerste jaren zijn opstartkosten van € 78.160 nodig. Daarnaast vraagt dit scenario om organisatiebrede aanpassingen, gedragsverandering en het risico van beperkte beschikbaarheid van tijdelijke krachten.

Om de komende jaren minimaal hetzelfde niveau van vergunningverlening, toezicht en handhaving te leveren is het noodzakelijk de daarmee gemoeide personele inzet structureel te maken.  Daarnaast heeft Vlissingen de ambitie om dé evenementenstad van Zeeland te zijn. Dit vraagt (ook nu al) om een kwalitatief en kwantitatief goed lopende vergunningverlening. Jaarlijks komen ruim 300 aanvragen binnen voor evenementen. Hiervoor is, naast onder andere een verdere digitalisering van het proces, zeker 2 fte nodig. Momenteel is maar 1 fte voor evenementenvergunningen beschikbaar en dat leidt tot zichtbare knelpunten en problemen. Die willen we hiermee wegnemen.

Voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 regelt de griffie verschillende zaken. Denk bijvoorbeeld aan:
•    Het maken van een stemwijzer, zodat inwoners zich goed kunnen voorbereiden op hun keuze;
•    Activiteiten die mensen stimuleren om te gaan stemmen;
•    Het organiseren van een uitslagenavond, waar de verkiezingsuitslag bekend wordt gemaakt.

In onderstaande tabel hebben we de kapitaallasten en eventuele onderhoudslasten opgenomen.

Het college vindt het belangrijk dat er een openbaar toilet komt in Souburg. Daarom wordt voorgesteld om de moties 2514656, 2578125 en 2706541 uit te voeren door een toilet te plaatsen bij station Vlissingen-Souburg. ProRail en NS betalen niet mee aan de kosten. Daarom betaalt de gemeente Vlissingen alles zelf. De kosten zijn: Eenmalig € 150.000 voor de bouw van het toilet. Jaarlijks ongeveer € 10.000 voor onderhoud.

Tijdens het opstellen van de kadernota kwam de vraag op of de gekozen plek voor sporthal Weyevliet wel verstandig is. Dit stond los van de vraag of de investering past binnen het totale financiële plaatje. We hebben gekeken of deze locatie misschien botst met plannen voor een centrale plek voor voortgezet onderwijs op Walcheren. Inmiddels is duidelijk dat deze plannen elkaar niet in de weg zitten. Ook hebben we onderzocht wat het uitstel van realisatie sporthal Weyevliet betekent. Bijvoorbeeld: hoeveel het kost om sporthal Baskensburg tot 2030 veilig en bruikbaar te houden, en dat bouwen in de toekomst waarschijnlijk duurder wordt. Alles bij elkaar kost dit ruim € 6 miljoen. Daarom stellen we nu voor om sporthal Weyevliet te bouwen in 2027-2028. 

De opgave om te komen tot een nieuw buurt- en speeltuingebouw Scheldekwartier vraagt € 150.000 meer dan oorspronkelijk begroot. Het eerder in de begroting geraamde projectbudget (uit 2023) is ingeschat op basis van algemene kengetallen: € 300.000 bouwkosten en € 50.000 voor voorbereidingskosten en tijdelijke huisvesting. Hoewel in het definitief ontwerp wat betreft omvang en functie (een openbaar toegankelijk buurt- en speeltuingebouw) niet is afgeweken van eerdere uitgangspunten leidt de actuele doorrekening tot een benodigd bouwbudget van € 430.000. De belangrijkste oorzaken zijn de gestegen bouwprijzen tussen 2023, de kosten als gevolg van de duurzaamheidseisen aan het gebouw en de toevoeging van een hekwerk, pergola en buitenruimte. Vanwege de uitloop van het project ten opzichte van de oorspronkelijke planning is tevens een aanvullend budget nodig voor de resterende kosten van (ambtelijke) bouwbegeleiding tot oplevering. Ook dient rekening gehouden te worden met enkele onvoorziene kostenposten tijdens de realisatiefase. Samen is hiervoor € 20.000 begroot.

Uit inspectie blijkt dat de Scheldekraan verslechtert en revitalisatie nodig heeft. In de volgende stap van het proces brengen we aan de hand van verschillende toekomstscenario’s in beeld wat er nodig is om de Scheldekraan toekomstbestendig te maken en te behouden. Voor het opstellen van deze plannen is onderzoek, ambtelijke inzet en externe expertise nodig. De kosten worden ingeschat op €100.000 

We werken aan een stad waarin inwoners zich veilig voelen en waarin criminaliteit zo veel mogelijk wordt teruggedrongen. Dit vraagt om extra investeringen, waaronder op cameratoezicht. Het cameratoezicht willen we flexibel en efficiënt in kunnen zetten. Hiervoor zijn, naast onze vaste camera’s, zeker twee mobiele camera’s nodig die we direct na het plaatsvinden van een (ernstig) incident kunnen neerzetten om het toezicht in dit gebied te verhogen en het veiligheidsgevoel te vergroten. 

Vlissingen heeft 5,76% van de aandelen Zeeuwse Energie Houdstermaatschappij (ZEH) in bezit. We gebruiken 75% van de jaarlijkse dividenduitkering van € 100 miljoen als structureel dekkingsmiddel in de begroting. Dat betekent dat we € 4.319.250 inzetten als dekkingsmiddel. Dit is in lijn met de voorschriften van de toezichthouder. We ontvangen deze dividenden tot en met het jaar 2033. Daarna stopt dit. We starten vanaf 2028 met de afbouw van de structurele inzet van de dividenduitkering. Zo voorkomen we dat we in 2033 ineens een groot financieel nadeel hebben. 

De algemene reserve is een financiële buffer voor het opvangen van financiële risico's. Deze risico's zijn geïnventariseerd en opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen. Op basis van deze inventarisatie en een weerstandsratio van 1 hebben we een algemene reserve nodig van € 21,9 miljoen. Op dit moment is onze algemene reserve niet hoog genoeg. Daarom vullen we de reserve in de komende jaren aan. 

In de raadsvergadering van 13 november 2025 heeft de gemeenteraad een amendement aangenomen waarbij de toevoegingen aan de algemene reserve zijn vervangen door toevoegingen aan de reserve Wind in de zeilen.

In de raadsvergadering van 13 november 2025 heeft de gemeenteraad een amendement aangenomen om een bedrag van € 100.000 voor het uitvoeren van een onderzoek naar de  (financiële, maatschappelijke, capaciteit) voor- en nadelen van:
a. Renovatie van de sporthal/locatie Baskensburg;
b. Een renovatie plus een uitbreiding van de sporthal/locatie Baskensburg om zo de (benodigde) capaciteit te vergroten;
c. De geplande nieuwbouw aan de locatie Weyevlietweg.