Paragraaf majeure projecten

Doelstellingen uit het Bestuursprogramma “Voortvarend Vlissingen”:

• Vlissingen is een prettige plek om te wonen, werken en verblijven.
• Accommodaties worden en voorzieningen worden goed onderhouden.
• Iedereen moet kunnen meedoen.
• Scholen en voor- en vroegschoolse educatie zijn gehuisvest in moderne, gezonde gebouwen.
• Kunst, cultuur en muziek is toegankelijk voor iedereen, ook voor jongeren, mensen 
  met een beperking en inwoners met een laag inkomen.
• We zetten in op de doorontwikkeling van de Machinefabriek.

Een deel van het project gaat over hoe we de organisatie rondom het beheer van accommodaties inrichten. Aan het einde van het project is dit slimmer en efficiënter geregeld.

• Programma 2: Aantrekkelijke stad (wonen, bouwen, cultureel erfgoed).
• Programma 3: Sociale samenhang (primair programma: onderwijs, sport, welzijn en cultuur).
• Programma 4: Bestuur (passen op het geld en samenwerken met inwoners en ondernemers).

• Nieuwbouw: We richten ons op het ontwikkelen en bouwen van nieuwe multifunctionele (sport)accommodaties. Daarbij houden we rekening met andere projecten, zoals onder andere onderwijshuisvesting in het centrum van Vlissingen en de Machinefabriek.
• Aanpassen en verduurzamen: Gebouwen die we willen behouden, passen we aan en verduurzamen we. We pakken achterstallig onderhoud aan en passen gebouwen aan als er andere of meer gebruikers komen.
• Verkoop of sloop: Gebouwen die niet meer gebruikt worden, niet rendabel zijn of door andere ontwikkelingen overbodig zijn geworden, worden verkocht of gesloopt. Dit gebeurt met een goed plan en (verkoop)begeleiding.
• Organisatie van het beheer: We richten de interne organisatie van het accommodatiebeheer opnieuw in. Denk aan structuur, personeel, financiën en werkwijze. Zo zorgen we dat we na het project klaar zijn voor goed beheer en onderhoud van het nieuwe bestand aan accommodaties.

• In 2027 zetten we de voorbereiding voor de bouw van een sportzaal in de machinefabriek voort.
• Onder voorbehoud van de uitkomsten van het onderzoek naar Sporthal Baskensburg voor wat betreft de technische kwaliteit en het gebruikersonderzoek, gaan we in 2027 gaan we verder met de voorbereiding voor een nieuwe sporthal op de locatie Weyevliet. Bij de kadernota besloot de raad de realisatie van deze sporthal in tijd op te schuiven naar 2030.
  Nadere inzichten laten zien dat hierdoor de stichtingskosten, afhankelijk van de jaarlijkse kostenstijging, in 2030 fors oplopen. De huidige geraamde stichtingskosten, prijspeil 2025, bedragen in 2027 € 15,5 miljoen.
  Doorschuiven van de realisatie van sporthal Weyevliet betekent dat sporthal Baskensburg en 2 gymzalen langer open blijven. In dat geval hebben we € 6,2 miljoen extra nodig voor het herstellen van achterstallig onderhoud en onderhouds- en beheerkosten voor de komende 5 tot 7 jaar.
• Het overleg met de toekomstige en huidige gebruikers zetten we voort. 
• Met een aantal gebruikers maken we specifieke afspraken over het slimmer, beter en ook goedkoper inzetten van onze accommodaties; en/of het op termijn verhuizen naar een nieuwe accommodatie.

• In 2027 gaan we verder met het verbeteren van het beheer van gemeentelijke gebouwen. We willen dit doen op een slimme en efficiënte manier binnen het team Accommodaties dat per 1 september 2026 van start is gegaan.

• Voor de buitensportlocaties gaan we meer taken overdragen aan de gebruikers. Dit gebeurt in overleg met hen. De gemeente richt zich dan vooral op haar kerntaken en laat meer verantwoordelijkheid bij de gebruikers.

• In 2027 wordt het accommodatieplan op hoofdlijnen herijkt. Daarbij wordt bezien of de huidige uitgangspunten, doelstellingen en financiële taakstelling nog aansluiten bij de toekomstige opgave voor de gemeentelijke accommodaties.
  Op basis van deze herijking worden verschillende scenario’s uitgewerkt en ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. Hierbij wordt onder andere gekeken naar het voortzetten van het project Revitalisering gemeentelijke accommodaties in aangepaste vorm en met een herijkte taakstelling, of het beëindigen van het project in de huidige vorm. Doel is om in 2027 richting te bepalen voor de toekomstige omgang met de gemeentelijke accommodaties en het gemeentelijk vastgoed. Op basis van de keuze van de raad worden de benodigde vervolgstappen uitgewerkt. Dit kan onder andere leiden tot het opstellen van nieuw vastgoedbeleid en een verdere uitwerking van het accommodatieplan. Deze worden vervolgens afzonderlijk ter besluitvorming aan de raad voorgelegd.

In 2027 bereiken we de volgende mijlpalen:

• Voor de sportzaal in de machinefabriek geldt dat het college inzet op:
  • Het VO (huiskamer van de stad)
  • Het beheer- en exploitatiemodel
  • De geraamde stichtingskosten, kostprijs dekkende huur en huurovereenkomsten
• Voor sporthal Weyevliet geldt dat we de uitvoering in 2027 verder voorbereiden onder voorbehoud van de uitkomsten van het onderzoek naar Sporthal Baskensburg. 

Ontwikkelingen welke het project kunnen beïnvloeden

• We werken aan plannen voor de verdere doorontwikkeling van de Machinefabriek. Ook zijn er ontwikkelingen rondom de brede school.
• Er worden afspraken gemaakt over woningbouw. Daarbij kijken we ook naar locaties die vrijkomen en gebouwen die de gemeente niet meer nodig heeft.
• Het overzicht van het project kapitaalgoederen up to date werken we bij. We werken achterstanden weg en zorgen dat het beheer en onderhoud op orde is en blijft. 
• Er komt een besluit over het centraal organiseren van het beheer van gemeentelijke accommodaties. 

Risico's

• Er is soms onrust bij gebruikers en medewerkers. Daarom is goede en duidelijke communicatie erg belangrijk.
• Door ontwikkelingen in de markt kunnen er nieuwe kansen ontstaan om inkomsten te verhogen. Ze kunnen echter ook lager zijn.
• De kosten voor onderhoud stijgen. Ook nemen we maatregelen voor duurzaamheid. Deze ontwikkelingen volgen we goed en sturen bij waar nodig. 

Uitvoering begrotingsjaar

Wat wordt opgeleverd?

• De resultaten van het onderzoek naar Sporthal Baskensburg zijn gevalideerd. Deze uitkomsten dragen bij aan de besluitvorming voor wat betreft het behoud van deze Sporthal of de realisatie van sporthal Weyevliet.
• Onder voorbehoud van de onderzoeksresultaten ligt er een afgerond advies klaar over wie de sporthal op de locatie Weyevliet mag gaan bouwen.
• Er is een eerste ontwerp gemaakt voor de sportzaal in de Machinefabriek.

Financiën

Vlissingen is een fijne plek om te wonen. We bieden huidige en nieuwe inwoners een leefomgeving die schoon en leefbaar is. We bouwen een gemengd woningaanbod in de wijken. In het bijzonder zetten wij in op de doorontwikkeling van de Machinefabriek, die we tot een begrip in de regio willen maken als het gaat om kunst en cultuur. 

In 2031 is de herstructurering van het stadsdeel Scheldekwartier afgerond. Het Scheldekwartier is dan een levendig, kwalitatief hoogwaardig en maritiem stadsdeel, waarbij de rijke industriële geschiedenis voelbaar en beleefbaar is.

Het Scheldekwartier omvat circa 1.700 woningen, 35.000 m2 bruto vloeroppervlakte (b.v.o.) commerciële en niet-commerciële voorzieningen (waaronder een kindcentrum en cultureel cluster), een nieuwe ontsluiting van de stad, een nieuwe Dokbrug, publieke parkeergarage, nieuw aangelegde kades en een stadshaven. Daarnaast is ruime aandacht voor behoud, herontwikkeling en herbestemming van industrieel erfgoed.

Er wordt op het Scheldekwartier in fases een gedifferentieerd woningbouwprogramma met ontwikkeld, verdeeld over de verschillende deelplannen:

• Appartementen: 1.197 eenheden, waarvan 211 goedkoop/sociaal, 542 betaalbaar/middenduur en 444 duur;
• Grondgebonden: 521 eenheden waarvan 94 goedkoop/sociaal, 254 betaalbaar/middenduur en 173 duur;
• Totaal: 1.718 eenheden waarvan 305 goedkoop/sociaal, 796 betaalbaar/middenduur en 617 duur.

Naast het woningbouwprogramma gaat de grondexploitatie uit van een programma van circa 34.100 m2 b.v.o. voor commerciële en niet-commerciële voorzieningen inclusief het kindcentrum. Dat is als volgt verdeeld:

• 3.500 m² kantoren/bedrijven
• 3.000 m² winkels/horeca
• 12.000 m² zorg
• 3.100 m² kindcentrum
• 12.500 m² recreatie/cultuur

Het Scheldekwartier is een omvangrijke project, vormt een nieuw hart in de stad, en heeft relaties met alle 4 de programma’s (Leefbaarheid, Aantrekkelijke Stad, Sociale Samenhang en Bestuur). Daarbij moet gedacht worden aan:

• Woon- en werkomgeving die herkenbaar en kwalitatief is en daarmee aansluit bij de ambities van Vlissingen als Delta Hotspot.
• Spil in het concept van de 'verbrede binnenstad', die zich uitstrekt van het Stationsgebied tot de boulevards. 
• Realisatie van een majeur duurzaam en toekomstbestendig woningbouwcontingent in binnenstedelijk gebied, voor een verscheidenheid aan doelgroepen en met een focus op de in- als doorstroming op de Vlissingse woningmarkt.
• Realisatie ruim 300 duurzame sociale huurwoningen, onder meer gekoppeld aan verdunning- en herstructureringsopgave elders in de stad.
• Bouw van het woonzorgcentrum Scheldehof met huisvesting voor senioren en zorgbehoevenden.
• Realisatie van het Kindcentrum Scheldekwartier en sportzaal in De Machinefabriek voor bewegingsonderwijs, aansluitend bij de toekomstbestendige onderwijsbehoefte.
• Areaaluitbreiding (35% van het Scheldeterrein wordt nieuwe openbare ruimte) als verbindende openbare ruimte tussen de woonwijken, Kenniswerf en het stadscentrum. De ruimtelijke structuur van de (binnen)stad wordt herstelt.
• Veilige leefomgeving waarbij in de inrichting van de openbare ruimtes fysieke en sociale veiligheid integraal mee ontworpen wordt, met kades als waterkerende functies en extra aandacht voor bodemsaneringen en niet-gesprongen explosieven tijdens de werkzaamheden.
• Verbeteren van de bereikbaarheid van de binnenstad door de realisatie van een oostelijke binnenstadsontsluiting via de Dokbrug, nieuwe parkeergarage voor bewoners en bezoekers in De Machinefabriek en kansen voor nieuwe vormen voor collectief en duurzaam vervoer. Rondom het Dok heeft de voetganger en fietser prioriteit in de inrichting van de openbare ruimte.
• Er worden locaties gecreëerd voor een verscheidenheid aan (culturele) evenementen in een setting die past in het stoere, maritieme Vlissingse DNA. De Machinefabriek gaat hierin voor Vlissingen een centrale plaats vervullen.
• Toevoeging van toeristische en recreatieve trekkers, gericht op het nagestreefde toeristische profiel van de stad middels de realisatie recreatiewoningen, stadshaven, evenementen, etc.

• Herbestemming Machinefabriek (parkeergarage, sportzaal, cultuurcluster, nader te bepalen functies).
• Realisatie bouwprogramma conform programmering (gefaseerd).
• Woonrijpmaken nieuwe openbare ruimte (gefaseerd).
• Bouwrijp maken percelen bouwprogramma (gefaseerd).
• Grondverkopen conform grondexploitatie.
• Voorbereiding en marktgangen voor nieuwe deelplots woningbouw.
• Ruimtelijke procedures.
• Gebiedspromotie (marketing), communicatie en participatie.
• Herstellen kades en talud (Kielkade, Koningsweg).

Het Scheldekwartier wordt gefaseerd gerealiseerd in het projectgebied van in totaal circa 40 hectare. De gefaseerde realisatie betreft:

Heden - 2030: diverse grondleveringen

Heden - 2029: diverse werken bouwrijp maken

Heden - 2031: diverse werken woonrijp maken

2029: oplevering herbestemming Machinefabriek

2031: oplevering Scheldekwartier

Oplevering van het Scheldekwartier als bloeiend stadsdeel in 2031.

Oplevering van De Machinefabriek als levendig maatschappelijk-cultureel hart op het Scheldekwartier in 2029.

Netcongestie (tekort aan transportcapaciteit op het elektriciteitsnet) zorgt voor beperkingen voor de realisatie van nieuw programma. De netbeheerder heeft nog de verplichting tot het aansluiten van huisaansluitingen (woningbouw). Voor grootverbruik aansluitingen ten dienste van overige functies worden prioriteiten gesteld. Dit vraagstuk is volop in ontwikkeling maar kan vergaande gevolgen hebben voor het niet-wonen programma (Kindcentrum, De Machinefabriek, ZeelandToren, Brugwachter) op het Scheldekwartier.

Op Rijksniveau zijn er volop ontwikkeling rondom het thema 'woningbouw'. Ingezet wordt op het versnellen van de woningbouw, met voor Zeeland nog de eigen opgelegde groeiambities vanuit het Zeeland 2050 perspectief. Echter zijn er ook onzekerheden die volgen uit bijvoorbeeld de Wet Versterking Regio Volkshuisvesting, fiscale maatregelen en de voortdurende onzekerheid rondom stikstof. 

Voor het Scheldekwartier is een actuele risicoanalyse welke tweemaal per jaar, gelijktijdig met het herzien van de grondexploitatie, wordt herijkt. De risicoanalyse vindt zijn vertaling in scenario 'laag' van de grondexploitatie. De meest voorname risico's zijn thans de volgende:

• Lagere afzetsnelheid woningbouw percelen als gevolg van autonome trends of Rijksbeleid;
• Netcongestie zorgt er voor dat voorzien programma anders dan wonen aanzienlijk kan vertragen in afzet en realisatie;
• Realisatie van gelijksoortig woningbouwprogramma als op het Scheldekwartier voorzien is - met name middeldure appartementen - elders in Vlissingen, zorgt voor groeiende concurrentie van gelijksoortige woningproducten op de lokale en regionale afzetmarkt.
• Met de toename van het aantal bewoners in het plangebied nemen ook de risico's ten aanzien van bezwaar en beroep bij ruimtelijke procedures toe, waaruit vertraging kan volgen voor de afzet van gronden.

Aan de volgende deelprojecten wordt in 2027 uitvoering gegeven:

• Realisatie van woningen op de projectlocaties Nieuwe Post, Koperslagerij, Machinewerf fase 1, De Touwdraaier en het Singelkwartier;
• Ontwikkeling en realisatie commercieel- of maatschappelijk initiatief op projectlocatie De Brugwachter (2B);
• Voorbereiding woningbouw op de projectlocaties Kaapstander, J'Adore, Machinewerf fase 2 e 3, Plot Van Dishoeckhuis, De Gieterij (2A);
• Woonrijp maken diverse locaties Scheldewijk;
• Ontwikkeling en start realisatie cultuur- en sportcluster in De Machinefabriek alsmede het in gebruik name van Hal 3 als (tijdelijke) evenementenlocatie;
• Uitvoering geven aan de marktgang voor het overige commercieel af te zetten onroerend goed in De Machinefabriek;
• Voorbereiding bouwrijp maken en grondlevering Kindcentrum Scheldekwartier;
• Uitvoering en oplevering rehabilitatie Kielkade;
• Verwerving en en realisatie openbare ruimte kade en talud Koningskade / Willem Ruysstraat;
• Doorlopen planologische procedures aan de noord- en zuidzijde van het Dok.

In 2027 worden de volgende deelprojecten opgeleverd:

• Singelkwartier (koop- en huurappartementen);
• Koperslagerij (koopwoningen in een mix van grondgeboden woningen en appartementen, gefaseerd);
• rehabilitatie Kielkade;
• De Machinefabriek Hal 3 als (tijdelijke) evenementenhal.

De financiering voor de ontwikkeling van het Scheldekwartier is verwerkt in de grondexploitatie Scheldekwartier, welke twee maal per jaar wordt herijkt en vastgesteld wordt door de gemeenteraad. De grondexploitatie sluit met een omvangrijke negatieve boekwaarde.

Voor onderdelen van de herbestemming van De Machinefabriek zijn afzonderlijke investeringen vanuit de begroting voorzien (parkeergarage, sportzaal, zonnepanelen, cultuur cluster) alsmede voor de realisatie van het Kindcentrum Scheldekwartier.